RUP: ruimtelijke uitvoeringsplannen in Vlaanderen

Een ruimtelijk uitvoeringsplan, kortweg RUP, legt per gebied vast wat er mag. Wie grond zoekt, volgt dus de plannen die nog in procedure zijn. De lijst hieronder komt uit onze wekelijkse editie. Daaronder staat hoe een RUP tot stand komt.

Wat is een RUP?

Een RUP geeft een gebied een bestemming en stedenbouwkundige voorschriften, en het is bindend. Er zijn drie niveaus:

• Gemeentelijk RUP. Het college van burgemeester en schepenen maakt het op, de gemeenteraad stelt het vast.
• Provinciaal RUP (PRUP). De deputatie maakt het op, de provincieraad stelt het vast.
• Gewestelijk RUP (GRUP). De Vlaamse Regering maakt het op en stelt het vast.

Een gemeentelijk RUP mag alleen afwijken van een provinciaal of gewestelijk RUP als de provincieraad of de Vlaamse Regering daarmee instemt (VCRO art. 2.2.18, §1).

RUP, gewestplan en BPA

Gewestplannen en bijzondere plannen van aanleg (BPA) zijn plannen van aanleg. Ze blijven gelden tot ze vervangen zijn (art. 7.4.4). De voorschriften van een RUP vervangen voor hun gebied die van de plannen van aanleg, tenzij het RUP iets anders bepaalt (art. 7.4.5). Op één locatie kan dus nog altijd het gewestplan gelden, een BPA of een RUP.

Beleidsplan ruimte: geen bestemmingen, wel de richting

Een beleidsplan ruimte bestaat uit een strategische visie en beleidskaders. Het heeft geen verordenende kracht (art. 2.1.2, §1) en vervangt op termijn het ruimtelijk structuurplan. Toch telt het mee: een RUP wordt opgemaakt ter uitvoering van een beleidsplan, en de overheid mag in beginsel niet afwijken van haar eigen beleidskaders.

De procedure van een gemeentelijk RUP

• Startnota en scopingnota. Over de startnota lopen adviezen en een raadpleging van zestig dagen, met minstens één participatiemoment (art. 2.2.18).
• Voorontwerp. Het college vraagt advies aan onder meer de deputatie en het departement. Een plenaire vergadering mag, maar is niet verplicht. Zonder plenaire vergadering komen schriftelijke adviezen binnen dertig dagen (art. 2.2.20).
• Voorlopige vaststelling. De gemeenteraad stelt het ontwerp voorlopig vast. Het openbaar onderzoek wordt aangekondigd in het Belgisch Staatsblad.
• Openbaar onderzoek van zestig dagen. Het ontwerp ligt ter inzage in het gemeentehuis en staat op de website. Opmerkingen en bezwaren moeten uiterlijk de laatste dag bij de GECORO zijn, of tegen ontvangstbewijs in het gemeentehuis worden afgegeven (art. 2.2.21).
• Advies van de GECORO. Die bundelt alles en adviseert de gemeenteraad binnen negentig dagen na het onderzoek.
• Definitieve vaststelling. Dat moet binnen 180 dagen na het einde van het onderzoek, verlengbaar met zestig dagen. Gebeurt dat niet, dan vervalt het ontwerp. De raad mag alleen wijzigen op basis van bezwaren, opmerkingen en adviezen.
• Toezicht en inwerkingtreding. De Vlaamse Regering en de deputatie hebben 45 dagen om te schorsen. De Vlaamse Regering kan in die termijn ook vernietigen (art. 2.2.23). Daarna volgt een uittreksel in het Staatsblad. Het RUP treedt veertien dagen later in werking (art. 2.2.24 en 2.2.25).

Bij een PRUP en een GRUP duurt het openbaar onderzoek ook zestig dagen (art. 2.2.10 en 2.2.15).

Wat is de GECORO?

De gemeentelijke commissie voor ruimtelijke ordening is de adviesraad van de gemeente. Minstens een kwart van de leden zijn deskundigen, de rest vertegenwoordigt maatschappelijke groepen (art. 1.3.3). Voor een PRUP speelt de provinciale commissie die rol.

Beroep tegen een RUP

Dat gaat naar de Raad van State, binnen zestig dagen na de bekendmaking. De Raad voor Vergunningsbetwistingen was hiervoor kort bevoegd vanaf 31 december 2024, maar het Grondwettelijk Hof vernietigde die regeling op 13 februari 2025 (arrest 22/2025).

Deze pagina is een samenvatting en geen juridisch advies.

Bron: Vlaamse Codex Ruimtelijke Ordening, geconsolideerde versie van 5 november 2026; Grondwettelijk Hof, arrest 22/2025 (13 februari 2025).