Didam en selectieprocedures: grond die de overheid verkoopt

Sinds het Didam-arrest moet een overheid die grond verkoopt in beginsel iedere serieuze gegadigde een kans geven. Daarom publiceren gemeenten, provincies en het Rijk selectieprocedures en voornemens tot verkoop aan één partij. Die staan verspreid over het Gemeenteblad, Biedboek, TenderNed en eigen websites. Op deze pagina staan ze bij elkaar, met daaronder de regels.

Wat het Didam-arrest zegt

De Hoge Raad deed op 26 november 2021 uitspraak in een zaak over de gemeente Montferland, over grond in het dorp Didam (ECLI:NL:HR:2021:1778). De kern:

• Een overheidslichaam moet bij de verkoop van een onroerende zaak het gelijkheidsbeginsel in acht nemen. Dat geldt ook bij een privaatrechtelijke verkoop.
• Zijn er meer serieuze gegadigden, of zijn die redelijkerwijs te verwachten, dan moet het overheidslichaam hun de gelegenheid geven om mee te dingen.
• De selectie gebeurt op objectieve, toetsbare en redelijke criteria.
• Het overheidslichaam maakt tijdig bekend dat de grond beschikbaar komt, welke procedure geldt, wat het tijdschema is en welke criteria tellen.
• Staat op voorhand vast, of mag redelijkerwijs worden aangenomen, dat maar één serieuze gegadigde in aanmerking komt, dan is een selectie niet nodig. Het voornemen tot verkoop moet dan wel tijdig worden bekendgemaakt, met de motivering.

Didam II: wat de regels niet doen

Op 15 november 2024 volgde een tweede arrest van de Hoge Raad (ECLI:NL:HR:2024:1661):

• Een koopovereenkomst die in strijd met de Didam-regels is gesloten, is daarom alleen nog niet nietig of vernietigbaar.
• De overheid handelt wel in beginsel onrechtmatig tegenover de gegadigde die ten onrechte geen gelijke kans kreeg. Die kan schadevergoeding vragen. Zolang er geen overeenkomst is gesloten die tot levering verplicht, of zolang niet is geleverd, kan de rechter de overheid onder omstandigheden ook verbieden te verkopen of te leveren.
• De regels gelden ook voor verkopen van vóór het eerste arrest.
• De overheid hoeft niet te veilen en niet aan de hoogste bieder te verkopen. Haar ruimte om ruimtelijk beleid te voeren blijft bestaan.

Wat dit betekent als u grond zoekt

• Selectieprocedure. De overheid kiest een koper op criteria die vooraf bekend zijn. De bekendmaking of het Biedboek noemt de sluitingsdatum en de voorwaarden.
• Voornemen tot verkoop aan één partij. De overheid vindt dat maar één partij in aanmerking komt. Bent u het daar niet mee eens, dan is de termijn kort: veel bekendmakingen noemen twintig dagen om een kort geding te beginnen. De bekendmaking zelf is leidend.
• Eigen beleid per gemeente. Veel gemeenten hebben eigen Didam-regels vastgesteld, bijvoorbeeld over reststroken. Kijk daarom ook naar de grondprijzen en het grondbeleid van de gemeente.

Over de reikwijdte van de regels lopen nog rechtszaken. Deze pagina is een samenvatting en geen juridisch advies.